รำลึกสึนามิ 20 ปี สุธรรม แสงประทุม อดีต รมช.มหาดไทย ถอดบทเรียน ทักษิณ ชินวัตร บริหารภาวะวิกฤต รัฐบาลไทยรักไทย
บทความและวิจัย ชีพธรรม คำวิเศษณ์ ผู้ช่วย ส.ส.สุธรรม แสงประทุม พรรคเพื่อไทย
พฤหัสบดี 26 ธันวาคม 2567
26 ธันวาคม 2547: รำลึก 20 ปี สึนามิ และการบริหารวิกฤตที่โลกต้องจารึก
เช้าวันที่ 26 ธันวาคม 2547 คลื่นยักษ์สึนามิได้โถมเข้าใส่ชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทย สร้างความเสียหายและความสูญเสียอย่างใหญ่หลวง เหตุการณ์ครั้งนั้นไม่ใช่เพียงภัยพิบัติทางธรรมชาติ แต่เป็นบททดสอบครั้งสำคัญของประเทศไทย ที่ได้แสดงให้เห็นถึงพลังแห่งความร่วมมือและการบริหารจัดการวิกฤตที่โลกต้องจารึก.
สุธรรม แสงประทุม: พยานผู้เห็นเหตุการณ์และความร่วมมือ
สุธรรม แสงประทุม อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยในขณะนั้น เป็นหนึ่งในผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์และได้เห็นการทำงานอย่างใกล้ชิดของทักษิณ ชินวัตร และรัฐบาลไทยรักไทย. สุธรรมได้เล่าถึงความโกลาหลที่เกิดขึ้นหลังจากเกิดเหตุการณ์สึนามิ สนามบินปิดเงียบ ไฟฟ้าดับ การสื่อสารล่ม. แต่ท่ามกลางความมืดมิดนั้น ทักษิณ ชินวัตร ได้นำทีมรัฐบาลเข้าควบคุมสถานการณ์อย่างรวดเร็ว.
การบริหารจัดการวิกฤตที่ฉับไวและมีประสิทธิภาพ
- การตัดสินใจที่เด็ดขาด: ทักษิณได้เปลี่ยนสนามบินภูเก็ตให้กลายเป็นศูนย์บัญชาการเหตุการณ์เฉพาะกิจ. ท่านได้สั่งการให้ใช้กลไกที่มีอยู่ ทั้งกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และระดมหน่วยงานต่างๆ เข้ามาช่วยเหลือประชาชนอย่างเร่งด่วน.
- การทำงานเชิงรุก: ท่านได้ลงพื้นที่ประสบภัยด้วยตัวเอง เพื่อเห็นปัญหาจริงและสั่งการแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุด. การประชุมคณะรัฐมนตรีไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในกรุงเทพฯ แต่มีการประชุมในพื้นที่ประสบภัย เพื่อให้เห็นข้อจำกัดและปัญหาที่แท้จริง.
- การระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน: ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรการกุศล หรืออาสาสมัคร ทุกคนต่างร่วมมือกันอย่างเต็มที่ในการช่วยเหลือผู้ประสบภัย. มีการระดมเครื่องมือและอุปกรณ์จากบริษัทขุดเจาะน้ำมันในทะเล. มีการใช้เฮลิคอปเตอร์ของตำรวจและภาคเอกชนในการลำเลียงผู้บาดเจ็บ.
- การให้ความสำคัญกับประชาชน: รัฐบาลได้อำนวยความสะดวกทุกวิถีทางในการส่งผู้รอดชีวิตกลับบ้าน และให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้ที่ต้องการเดินทางกลับ. มีการจัดตั้งศูนย์ข้อมูลเพื่อระบุอัตลักษณ์บุคคลของผู้เสียชีวิต และให้ความช่วยเหลือแก่ครอบครัว.
ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน: พลังแห่งการกอบกู้
- ภาคเอกชน: บริษัทเอกชนต่างๆ ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือผู้ประสบภัย ไม่ว่าจะเป็นการขนส่งสิ่งของ การจัดหาที่พัก และการสนับสนุนด้านต่างๆ.
- องค์กรการกุศลและอาสาสมัคร: องค์กรการกุศลต่างๆ ได้บริจาคสิ่งของจำเป็น และอาสาสมัครจากทั่วประเทศได้เข้ามาช่วยเหลือในการค้นหาผู้สูญหาย การลำเลียงผู้บาดเจ็บ และการจัดการศพ.
- นานาชาติ: หลายประเทศได้ส่งความช่วยเหลือมายังประเทศไทย ทั้งด้านการแพทย์ การค้นหาผู้สูญหาย และการฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ.
การฟื้นฟูประเทศ: ความหวังและการเริ่มต้นใหม่
- การสร้างความเชื่อมั่น: รัฐบาลได้แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการรับมือกับวิกฤต ทำให้ประชาชนและนานาชาติเกิดความเชื่อมั่นในประเทศไทย.
- การฟื้นฟูเศรษฐกิจ: รัฐบาลได้ให้ความช่วยเหลือผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบจากสึนามิ เพื่อให้พวกเขาสามารถฟื้นฟูธุรกิจได้ในระยะเวลาอันสั้น.
- การสร้างหมู่บ้านทดแทน: มีการระดมทุนจากองค์กรเอกชนและองค์กรการกุศลต่างๆ ในการสร้างหมู่บ้านทดแทนสำหรับผู้ที่สูญเสียบ้านเรือน.
- การรำลึกถึงผู้เสียชีวิต: มีการจัดงานรำลึกถึงผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์สึนามิ เพื่อให้พวกเขาไม่ถูกลืม และเพื่อให้ญาติผู้เสียชีวิตได้รับความอบอุ่น.
บทเรียนจากสึนามิ: ความไม่ประมาทและการเตรียมพร้อม
สุธรรม แสงประทุม ได้ฝากข้อคิดถึงคนรุ่นหลังว่า ภัยธรรมชาติเป็นสิ่งที่คาดเดาไม่ได้ และอาจจะรุนแรงขึ้นในอนาคต. ดังนั้น เราต้องไม่ประมาท และต้องเตรียมพร้อมรับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ.
ทักษิณ ชินวัตร: ผู้นำที่อยู่ในใจประชาชน
แม้เวลาจะผ่านไป 20 ปี แต่ความทรงจำเกี่ยวกับเหตุการณ์สึนามิและการบริหารจัดการวิกฤตของทักษิณ ชินวัตร ยังคงอยู่ในใจของประชาชน. ความทุ่มเท ความเสียสละ และความเด็ดขาดของท่านในครั้งนั้น ได้สร้างความเชื่อมั่นให้กับคนไทยและนานาชาติ และเป็นแบบอย่างที่ดีในการรับมือกับวิกฤตการณ์ต่างๆ. วันนี้ เราขอรำลึกถึงเหตุการณ์สึนามิ และระลึกถึงความดีของทักษิณ ชินวัตร และรัฐบาลไทยรักไทย ที่ได้นำพาประเทศให้ผ่านพ้นวิกฤตครั้งนั้นไปได้.
หมายเหตุ: ข้อมูลบางส่วนในบทความนี้มาจากการสัมภาษณ์สุธรรม แสงประทุม ในรายการ "ชีพธรรม คำวิเศษณ์" ทางช่อง YouTube
บทความนี้ได้รวบรวมข้อมูลจากแหล่งที่มาและประวัติการสนทนา โดยเน้นที่การบริหารจัดการวิกฤตของทักษิณ ชินวัตร ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน การฟื้นฟูประเทศ และประเด็นอื่นๆ ที่น่าสนใจ เพื่อให้ผู้อ่านได้รำลึกถึงเหตุการณ์สึนามิและการทำงานของรัฐบาลไทยรักไทยอย่างซาบซึ้งใจ
การบริหารจัดการประเทศไทยในภาวะวิกฤตสึนามิ: บทเรียนจากรัฐบาลไทยรักไทย
เหตุการณ์ภัยพิบัติคลื่นยักษ์สึนามิที่ถล่มชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 นับเป็นโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ที่สร้างความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนอย่างมหาศาล เหตุการณ์ครั้งนั้นได้ทดสอบศักยภาพของรัฐบาลไทยรักไทยในการบริหารจัดการประเทศในภาวะวิกฤต บทความนี้จะวิเคราะห์ถึงเทคนิคการบริหารจัดการประเทศในภาวะวิกฤต การช่วยเหลือประชาชน และวิธีการฟื้นฟูวิกฤตเศรษฐกิจของประเทศไทยของรัฐบาลไทยรักไทยในช่วงเวลาดังกล่าว เพื่อเป็นบทเรียนสำหรับการรับมือกับภัยพิบัติในอนาคต
สึนามิ: ภัยพิบัติที่ไม่มีลางบอกเหตุ
คลื่นยักษ์สึนามิ เกิดจากแผ่นดินไหวขนาด 9.0 ริกเตอร์ 1 ที่บริเวณนอกชายฝั่งตะวันตกของเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย 1 ส่งผลให้เกิดคลื่นใต้น้ำขนาดใหญ่พุ่งเข้าถล่มชายฝั่งทะเลของหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย 2 โดยไม่มีสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้า 3 สาเหตุของการเกิดสึนามิมีได้หลากหลาย เช่น การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกตามแนวรอยเลื่อนที่ก่อให้เกิดแผ่นดินไหวที่พื้นท้องทะเล การระเบิดอย่างรุนแรงของภูเขาไฟใต้ทะเล ดินถล่มที่พื้นท้องทะเล หรือการทดลองระเบิดนิวเคลียร์ใต้ทะเล 1 เหตุการณ์นี้สร้างความเสียหายอย่างรุนแรงต่อ 6 จังหวัดชายฝั่งทะเลอันดามัน ได้แก่ ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล 2
การบริหารจัดการประเทศในภาวะวิกฤต
รัฐบาลไทยรักไทย ภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร ได้ดำเนินการบริหารจัดการประเทศในภาวะวิกฤตอย่างทันท่วงที โดยนายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ได้เปิดเผยถึงเบื้องหลังการรับมือกับวิกฤตในครั้งนั้นว่า ในวันเกิดเหตุท่านอยู่ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้งที่จังหวัดขอนแก่น และยังไม่ทราบความหมายของคำว่า "สึนามิ" ด้วยซ้ำ 4 เมื่อทราบข่าวความเสียหาย ท่านได้รีบลงพื้นที่จังหวัดภูเก็ตทันทีที่สนามบินเปิด และพบว่าสถานการณ์รุนแรงกว่าที่คาดการณ์ไว้มาก 5 นอกจากนี้ ยังได้รับแจ้งว่าคุณพุ่ม เจนเซน พระนัดดาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 สูญหายไปกับเหตุการณ์สึนามิในครั้งนี้ด้วย 4 ซึ่งยิ่งเป็นการตอกย้ำถึงความร้ายแรงของสถานการณ์ รัฐบาลไทยรักไทยจึงได้ดำเนินกลยุทธ์ที่สำคัญในการบริหารจัดการวิกฤต ดังนี้
การจัดตั้งศูนย์บัญชาการเหตุการณ์
นายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร ลงพื้นที่จังหวัดภูเก็ตทันทีที่สามารถเดินทางได้ 5 และจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการเหตุการณ์ 4 เพื่อรวบรวมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมด 4 อาทิ กระทรวงมหาดไทย กลาโหม สาธารณสุข 5 โดยนายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้าศูนย์ฯ 5 เพื่อประสานความพยายามในการบรรเทาทุกข์และการกู้ภัย 4 รวมถึงการสั่งการและติดตามผลการดำเนินงานของทุกหน่วยงานอย่างใกล้ชิด 5 การจัดตั้งศูนย์บัญชาการเหตุการณ์เช่นนี้ เป็นกลยุทธ์ที่ใช้กันทั่วไปในการจัดการภัยพิบัติ เนื่องจากช่วยให้การสั่งการเป็นไปในทิศทางเดียวกัน ลดความสับสน และเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน
การบูรณาการความร่วมมือ
รัฐบาลไทยรักไทยเน้นการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรระหว่างประเทศ 5 เพื่อให้การช่วยเหลือผู้ประสบภัยเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ 4 โดยเปิดรับความช่วยเหลือด้านเทคนิคจากนานาชาติ 5 และประสานความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศในการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม 6 ความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ เป็นสิ่งสำคัญในการรับมือกับภัยพิบัติขนาดใหญ่ ซึ่งต้องอาศัยทรัพยากรและความเชี่ยวชาญจากหลายภาคส่วน
การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพและโปร่งใส
รัฐบาลไทยรักไทยให้ความสำคัญกับการสื่อสารที่ชัดเจน โปร่งใส และทันเวลา เพื่อสร้างความเข้าใจและความเชื่อมั่นให้กับประชาชน 4 โดยมีการแถลงข่าวอย่างสม่ำเสมอเพื่อรายงานสถานการณ์ความคืบหน้าในการช่วยเหลือผู้ประสบภัย 5 นอกจากนี้ รัฐบาลยังตัดสินใจปฏิเสธการรับบริจาคเงินจากต่างประเทศ 5 แต่ยินดีรับความช่วยเหลือด้านเทคนิค ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความมั่นใจในการบริหารจัดการวิกฤตของประเทศ และสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับประเทศไทยในสายตาชาวโลก
การช่วยเหลือประชาชน
รัฐบาลไทยรักไทยได้ดำเนินการช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสึนามิอย่างครอบคลุม โดยมุ่งเน้นใน 3 ด้านหลัก ดังนี้
การช่วยเหลือผู้รอดชีวิต: รัฐบาลเร่งให้ความช่วยเหลือผู้รอดชีวิตในด้านต่างๆ 4 เช่น การจัดหาที่พักพิง อาหาร น้ำดื่ม ยารักษาโรค และสิ่งของจำเป็น 2 รวมถึงการให้ความช่วยเหลือด้านจิตใจแก่ผู้ประสบภัย 7 รวมถึงการเร่งรัดการช่วยเหลือเด็กนักเรียนที่ได้รับผลกระทบ 8 โดยเฉพาะในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายหนัก
การค้นหาผู้สูญหายและเสียชีวิต: รัฐบาลระดมกำลังเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครในการค้นหาผู้สูญหายและเสียชีวิต 5 รวมถึงการจัดตั้งศูนย์รับแจ้งคนหายและศูนย์พิสูจน์เอกลักษณ์บุคคล 2 เพื่อช่วยเหลือญาติในการติดตามหาบุคคลสูญหาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การค้นหาคุณพุ่ม เจนเซน ซึ่งนายกรัฐมนตรีทักษิณ ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญในการติดตามหาตัว 4
การฟื้นฟูสภาพจิตใจ: รัฐบาลให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูสภาพจิตใจของผู้ประสบภัย 9 โดยจัดให้มีทีมแพทย์และนักจิตวิทยาลงพื้นที่เพื่อให้คำปรึกษาและบำบัดรักษา 4 รวมถึงการจัดพิธีมอบเงินบริจาคเพื่อบรรเทาทุกข์ 6 เช่น เงินบริจาคจากจังหวัดอิชิกาวะและคาบสมุทรโนโตะ ประเทศญี่ปุ่น
Youtube รำลึกสึนามิ กฤษ สีฟ้า อดีต ส.ส.พรรคเพื่อไทย
การฟื้นฟูวิกฤตเศรษฐกิจ
รัฐบาลไทยรักไทยได้ดำเนินมาตรการฟื้นฟูเศรษฐกิจหลังเหตุการณ์สึนามิอย่างเร่งด่วน โดยมีเป้าหมายเพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นของนักลงทุนและนักท่องเที่ยว 3 มาตรการที่สำคัญ ได้แก่
การฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐาน: รัฐบาลเร่งฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานที่ได้รับความเสียหาย 4 เช่น ถนน สะพาน ระบบสาธารณูปโภค 8 รวมถึงการสนับสนุนการสร้างที่อยู่อาศัยให้กับผู้ประสบภัย 8 โดยเฉพาะในจังหวัดพังงา มีการเสนอให้มีการก่อสร้างถนนและทางเดินเท้าบริเวณเขาหลัก พร้อมติดตั้งระบบไฟฟ้าแสงสว่าง 8 เพื่อฟื้นฟูแหล่งท่องเที่ยว
การกระตุ้นเศรษฐกิจ: รัฐบาลออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ 10 เช่น การส่งเสริมการท่องเที่ยว 8 การให้ความช่วยเหลือผู้ประกอบการ 8 และการลงทุนในโครงการพัฒนาต่างๆ 8 โดยเน้นการฟื้นฟูภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรง เช่น ภาคการท่องเที่ยวและการประมง 8
การสร้างความเชื่อมั่น: รัฐบาลเน้นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุนและนักท่องเที่ยว 11 โดยประชาสัมพันธ์ถึงความปลอดภัยและความพร้อมในการต้อนรับนักท่องเที่ยว 8 รวมถึงการเร่งรัดโครงการพัฒนาชายหาด เช่น หาดกมลาและหาดป่าตอง ในจังหวัดภูเก็ต 8
การเปรียบเทียบการจัดการวิกฤตกับประเทศอื่นๆ
ประเทศไทยเป็นหนึ่งในหลายประเทศที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์สึนามิในปี พ.ศ. 2547 เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอื่นๆ ในเอเชีย เช่น สิงคโปร์ 12 จะพบว่าแต่ละประเทศมีนโยบายและแนวทางในการบริหารจัดการภัยพิบัติที่แตกต่างกัน 12 ซึ่งขึ้นอยู่กับบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของแต่ละประเทศ อย่างไรก็ตาม การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์และบทเรียนจากประเทศต่างๆ จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาระบบการจัดการภัยพิบัติของประเทศไทยให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
บทเรียนและการเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคต
เหตุการณ์สึนามิ พ.ศ. 2547 เป็นภัยพิบัติครั้งใหญ่ที่ประเทศไทยไม่เคยประสบมาก่อน 3 ซึ่งทำให้เกิดความโกลาหลในช่วงแรก 3 เนื่องจากขาดการเตรียมพร้อม 3 และขาดระบบเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพ 3 บทเรียนจากเหตุการณ์ครั้งนี้ จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้ประเทศไทยตระหนักถึงความสำคัญของการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ 4 เช่น การจัดทำแผนรับมือภัยพิบัติ การฝึกซ้อมแผนอพยพ 4 การให้ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับการป้องกันตนเองจากภัยพิบัติ และการพัฒนาระบบเตือนภัยล่วงหน้า 3 เพื่อลดความสูญเสียในอนาคต
นอกจากนี้ เหตุการณ์สึนามิยังส่งผลกระทบในระยะยาวต่อนโยบายการจัดการภัยพิบัติของประเทศไทย โดยรัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบการเตือนภัย การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้ประเทศไทยมีความพร้อมรับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
บทสรุป
เหตุการณ์สึนามิ พ.ศ. 2547 นับเป็นบทเรียนสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยตระหนักถึง
ความสำคัญของการบริหารจัดการประเทศในภาวะวิกฤต รัฐบาลไทยรักไทยได้แสดง
ให้เห็นถึงศักยภาพในการรับมือกับภัยพิบัติครั้งใหญ่ แม้จะมีข้อจำกัดและปัญหาบางประการ แ
ต่ก็สามารถนำมาเป็นบทเรียนในการพัฒนาและปรับปรุงระบบการบริหารจัดการภัยพิบัติของประเทศให้มี
ประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
การพัฒนาระบบเตือนภัยล่วงหน้า
การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และการบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่างๆ
เพื่อให้ประเทศไทยมีความพร้อมรับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และสามารถลดผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนได้อย่างยั่งยืน
ผลงานที่อ้างอิง
2. จานการณ์แรงงานไทยที่ได้รับผลกระทบจากคลื่นยักษ์ นามิ, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://kb.psu.ac.th/psukb/bitstream/2553/4433/8/ch2.pdf
3. CareTalk X CareClubHouse : ถอดบทเรียนสึนามิ สู้วิกฤตประเทศ กู้ ..., เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.youtube.com/watch?v=hOdnXOMvUHg
4. ทักษิณ ชินวัตร ย้อน วันสึนามิ เบื้องหลังการกู้วิกฤต รับมือ 'เรนบอมบ์' ภัยพิบัติใหม่, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.matichon.co.th/politics/special-interview/news_4960443
5. สด! เสวนา รำลึก "20 ปี สึนามิ จุดเปลี่ยน…ภัยพิบัติ" | 18 ธ.ค. 67 - YouTube, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.youtube.com/watch?v=WmQ2U17DEbo
6. พิธีมอบเงินบริจาคเพื่อบรรเทาทุกข์จากเหตุแผ่นดินไหว และคลื่นสึนามิ ที่ จ.อิชิกาวะ และคาบสมุทรโนโตะ, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.mfa.go.th/th/content/ps160224?cate=5d5bcb4e15e39c306000683d
7. ทักษิณ ชินวัตร EXCLUSIVE TALK 20 ปีวันที่ไทยถูกสึนามิถล่ม : Matichon TV - YouTube, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.youtube.com/watch?v=aq3fU0ahZ6k
8. สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี 6 กันยายน 2548 - Eppo.Go.Th, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.eppo.go.th/index.php/th/graph-analysis/item/download/8406_658d6696efe5854fa368d17b36877816
9. 19 ปีฝันร้ายสึนามิถล่ม จนเห็นภาวะผู้นำของ “ทักษิณ” รับมือวิกฤตที่คุมไม่ได้ ..., เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.youtube.com/watch?v=DEbOEMTpV8w
10. การบริหารประเทศในภาวะวิกฤติ เปรียบทักษิณ เทียบประยุทธ์ ผ่านสายตา สุ ..., เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://waymagazine.org/thaksin-shinawatra-vs-prayut-chan-o-cha/
11. ครบรอบ 20 ปีคลื่นยักษ์สึนามิ 'ทักษิณ' เปิดใจ ย้อนเบื้องหลังสั่งการกู้วิกฤต ..., เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://www.youtube.com/watch?v=nNPlT11ZkOE
12. image.mfa.go.th, เข้าถึงเมื่อ ธันวาคม 23, 2024 https://image.mfa.go.th/mfa/0/yZ0EO327fd/nbt/nbt5/IS/IS5041.pdf
ความคิดเห็น